Τετάρτη, 22 Οκτωβρίου 2008

Πιστωτική κρίση: Σε αναζήτηση του χαμένου χρόνου... (Μέρος I)


Λένε ότι ο εφησυχασμός λίγο πριν την έναρξη μιας σφοδρής καταιγίδας συνιστά ολέθριο σφάλμα. Είναι εκείνη η ψευδαίσθηση ασφάλειας που νιώθει ο άνθρωπος τη στιγμή που βρίσκεται στο σημείο μηδέν, στο λεγόμενο μάτι του κυκλώνα.

Κάπως έτσι πήρε τρομακτικές διαστάσεις η οικονομική κρίση που πλήττει τις διεθνείς χρηματαγορές το τελευταίο χρονικό διάστημα. Ωστόσο καλό θα ήταν να γυρίσουμε το χρόνο λίγο προς τα πίσω και να πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Όταν στις αρχές του 2007 κορυφαίοι οικονομικοί αναλυτές της Wall Street έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου για τον ερχομό μιας απίστευτα σφοδρής οικονομικής κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο, η φωνή τους έπεφτε πάνω σε τοίχο. Ήταν εκείνη η στιγμή που η αγορά ακινήτων στις Η.Π.Α. άρχισε να υποχωρεί σημαντικά. Τα πρώτα μελανά σημεία εμφανίστηκαν τον Αύγουστο του ιδίου χρόνου, με τη φανερή αδυναμία στις αποπληρωμές των στεγαστικών δανείων.

Γιατί συνέβαινε αυτό; Εδώ η ευθύνη ανήκε αποκλειστικά στις τράπεζες. Οι τελευταίες είχαν ξεκινήσει ήδη να εκδίδουν σε ανεξέλεγκτο βαθμό ενυπόθηκα στεγαστικά δάνεια υψηλού ρίσκου, τα subprimes, τα οποία και συγκροτούσαν στη συνέχεια με τη μέθοδο της τιτλοποίησης σε σύνθετα ή δομημένα ομόλογα.

Ακολούθως, τα subprimes, πωλούνταν, τιτλοποιημένα πλέον, σε θεσμικούς επενδυτές – ασφαλιστικά ταμεία, ασφαλιστικές εταιρείες, εταιρείες διαχείρισης αμοιβών κεφαλαίων – και μάλιστα με την αρωγή των χρηματοπιστωτικών εταιρειών ασφάλισης των πιστωτικών ομολόγων (CDS).

Οι εταιρείες αυτές παρείχαν οικονομικά προϊόντα, ασφαλιστικές δικλείδες για τα δομημένα ομόλογα σε περίπτωση χρεωκοπίας των εκδοτών τους. Με τον τρόπο αυτό, ωστόσο, άρχισαν να τιτλοποιούνται τα πάντα καθώς δημιουργήθηκε ένας φαύλος κύκλος στην οικονομία. Η κρίση ξέφυγε από την αγορά των στεγαστικών και άγγιξε και άλλες κατηγορίες δανεισμού (εταιρικά δάνεια, φοιτητικά και καταναλωτικά δάνεια κ.λπ.).

Αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένας λογιστικός και καθαρά θεωρητικός πλούτος, ή όπως ονομάζεται στη γλώσσα των οικονομολόγων, ένας μοχλευμένος (leveraged) πλούτος συνολικού ύψους 63 τρισ. δολαρίων. Με απλά λόγια, επρόκειτο για μια πανάκριβη γιγαντιαία σαπουνόφουσκα.

Από εκεί και πέρα τα πράγματα πήραν το δρόμο τους. Οι επενδυτικές τράπεζες άρχισαν να εκδίδουν με μανιώδεις ρυθμούς αυτά τα «τοξικά» ομολογιακά δάνεια, αναλαμβάνοντας, ωστόσο ευθύνη επενδύσεων πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που θα μπορούσαν πρακτικά να αντέξουν. Συγκεκριμένα, υπολογίζεται ότι για κάθε 1 δολάριο που επένδυαν αναλάμβαναν υποχρεώσεις πληρωμής για 40-60 δολάρια, μια αναλογία δηλαδή που ξεπερνούσε κατά πολύ το 10 προς 1. Αυτό συνέβη εξαιτίας της ευφορίας που δημιουργούσε αυτή η σαπουνόφουσκα των 63 τρισ. με τη μορφή μπόνους για τις ίδιες τις τράπεζες.

Ωστόσο, η εικόνα άλλαξε άρδην. Η αξία των επενδύσεων άρχισε να πέφτει δραματικά κι έτσι οι επενδυτικές τράπεζες άρχισαν να χρωστούν πολύ περισσότερα χρήματα από εκείνα που πρακτικά θα μπορούσαν να δώσουν. Τρανό παράδειγμα αποτέλεσε μία από τις μεγαλύτερες επενδυτικές τράπεζες, η Lehman Brothers, η οποία καταποντίστηκε στη δίνη της κρίσης πριν λίγες εβδομάδες, ανάβοντας στην κυριολεξία τη θρυαλλίδα της κατάρρευσης μεγάλων τραπεζικών και χρηματοπιστωτικών ομίλων.

Η κρίση, ωστόσο, δεν περιορίστηκε εκεί. Στη δίνη του κυκλώνα βρέθηκαν και οι εμπορικές τράπεζες. Το κακό είχε ξεκινήσει ήδη από το 1999 στις Η.Π.Α., όταν η αμερικανική κυβέρνηση κατάργησε το νόμο Glass-Steagall (1933). Ο νόμος αυτός είχε θεσπιστεί, ώστε να μη δημιουργηθούν ποτέ ξανά τα οικονομικά δεδομένα που οδήγησαν στο κράχ του 1929 και αφορούσε την απαγόρευση της κερδοσκοπίας από τη σύναψη δομημένων ομολογιών.

Η κατάργηση του νόμου άλλαξε πλέον το προφίλ των εμπορικών τραπεζών και τους έδωσε ρόλο ίδιο με αυτόν των αντίστοιχων επενδυτικών. Επακόλουθο ήταν τα ίδια λάθη που έκαναν οι επενδυτικές τράπεζες με τα «τοξικά» ομόλογα να τα κάνουν και οι εμπορικές. Η κρίση άρχισε να παίρνει τρομακτικές διαστάσεις…

Ο ρόλος της Fed, η μείωση των επιτοκίων και το ακριβό σχέδιο Paulson

Όταν η Wall Street συναχώνεται, οι υπόλοιπες χρηματαγορές του πλανήτη παθαίνουν πνευμονία. Τα πρώτα αρνητικά νούμερα στο δείκτη Dow Jones, δημιούργησαν ένα ντόμινο διαδοχικών limit down στις υπόλοιπα χρηματιστήρια.

Όλα τα παραπάνω και σε συνδυασμό με τα ήδη ανεβασμένα επιτόκια των κεντρικών τραπεζών τόσο σε αμερικανικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο δυσχέραιναν την κατάσταση, ενώ αποτελούσαν τροχοπέδη τόσο για την ανάπτυξη όσο και για την επιχειρηματικότητα.

Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομίας, Henry Paulson, βρέθηκε μπροστά σε ένα τεράστιο οικονομικό πρόβλημα. Βρισκόμαστε στα τέλη του Σεπτέμβρη του 2008 και ήδη μεγάλα ονόματα και ισχυρά χαρτιά της διεθνούς οικονομίας βρίσκονταν στο χείλος της καταστροφής.

Την ίδια ώρα, μια διεθνής εταιρική κοινοπραξία αποτελούμενη από 10 τραπεζικούς ομίλους αποφάσιζε τη συγκέντρωση κονδυλίων ύψους 70 δις δολαρίων προκειμένου να βοηθηθούν οι επιχειρήσεις που πλήττονται περισσότερο από τη χρηματοπιστωτική κρίση. Κύριος σκοπός αυτής της κοινοπραξίας ήταν ο περιορισμός της οικονομικής ζημίας αλλά και η λήψη μέτρων προκειμένου να μην προκληθεί πανικός στις διεθνείς χρηματαγορές.

Οι δέκα τραπεζικοί όμιλοι είναι οι εξής: Bank of America, Barclays, Citibank, Credit Suisse, Deutsche Bank, Goldman Sachs, JP Morgan, Merrill Lynch, Morgan Stanley και η UBS. Ωστόσο, η προσπάθεια αυτής τη κοινοπραξίας δε στάθηκε ικανή για να αντιμετωπιστεί διεξοδικά η θύελλα, που είχε ήδη προκαλέσει η πιστωτική κρίση.

Εντέλει, η λύση που υιοθέτησε το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης Μπους απαντούσε σε μία και μόνο λέξη: κρατικοποίηση. Μέσα σε ένα σαββατοκύριακο, ο Paulson συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας Διαθεσίμων (FED) των Η.Π.Α., Ben Bernanke, με τον οποίο κατάρτισαν ένα εθνικό «σχέδιο σωτηρίας» των απειλούμενων από την κρίση εταιρειών. Επρόκειτο, στην ουσία των πραγμάτων, για ένα μεγάλο κρατικό κουμπαρά ύψους 700 δις δολαρίων, που προέρχονταν από τους φόρους των Αμερικανών πολιτών.

Το σχέδιο εγκρίθηκε από το αμερικανικό Κογκρέσο, ωστόσο στην αγορά η αποδοχή του υπήρξε ιδιαίτερα χλιαρή. Σε μια απεγνωσμένη προσπάθεια να ανακοπεί το ντόμινο των αρνητικών εξελίξεων στις διεθνείς χρηματαγορές, υπήρξε για πρώτη φορά στα χρονικά ένας απίστευτος συντονισμός μεταξύ της FED και των υπολοίπων κεντρικών τραπεζών του κόσμου. Στις 8 Οκτωβρίου 2008 οι κεντρικές τράπεζες αποφάσισαν να μειώσουν κατά μισή ποσοστιαία μονάδα τα επιτόκιά τους, με σκοπό να δοθεί νέα ώθηση στην οικονομία. Τα αποτελέσματα αυτής της απόφασης τούς διέψευσαν με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο…

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ετικέτες

Ευάγγελος Βενιζέλος (7) δημοσιογραφία (6) Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης (5) δημοσιογράφοι (5) Γιώργος Παπανδρέου (4) Πολιτική (4) Τρόικα (4) Merkel (3) Βόλφγκανγκ Σόιμπλε (3) Γερμανία (3) Ελλάδα (3) Κυβέρνηση (3) Λουκάς Παπαδήμος (3) Οικονομία (3) Παιδεία (3) ανεργία (3) Sarkozy (2) Αντώνης Σαμαράς (2) Βασίλης Παπαγεωργόπουλος (2) Δημοκρατία (2) Ευρωπαϊκή Ένωση (2) Θεσσαλονίκη (2) Μ.Μ.Ε. (2) ΠΑ.ΣΟ.Κ. (2) ΣΚΑΪ (2) Σύνταγμα (2) διαπλοκή (2) διαφθορά (2) επιχειρηματικότητα (2) καινοτομία (2) 28η Οκτωβρίου (1) Banque d' Orient (1) Deutsche Bank (1) Fitch (1) GResidence (1) Herman Van Rompuy (1) Hollande (1) Limbo Free Press (1) M.M.E. (1) Moody's (1) Open Coffee (1) Paul Graham (1) Sarpidonistas (1) Standard Poor's (1) Storie Umane (1) TEDx (1) ermocratis.blogspot.gr (1) real estate (1) startup (1) Όλι Ρεν (1) Αδαμάντιος Κοραής (1) Αριστοτέλης (1) Βουλή (1) ΓΣΕΕ (1) Γαλλία (1) Δήμος Θεσσαλονίκης (1) Διαφωτισμός (1) ΕΣΠΑ (1) Ελευθεροτυπία (1) Ελεύθερος Τύπος (1) Ερμοκράτης (1) Η Στήλη του Ερμοκράτη (1) Ηλίας Μόσιαλος (1) Ηράκλειο (1) Θεόδωρος Πάγκαλος (1) Κρήτη (1) ΜΑΤ (1) Μάλια (1) Μάνος Χατζιδάκις (1) Μισθολόγιο (1) Μνημόνιο (1) Μουσική (1) Παναγιώτης Ψωμιάδης (1) Παρέλαση (1) Πολιτεία (1) Προμηθέας (1) Στήλη του Ερμοκράτη (1) Υπουργείο Οικονομικών (1) Υπουργείο Παιδείας (1) Χρήστος Παπουτσής (1) απασχόληση (1) απεργία (1) αστυνομική βία (1) δάσκαλοι (1) εκλογές (1) εκπαίδευση (1) ελεγχόμενη χρεοκοπία (1) επιλεκτική χρεοκοπία (1) επιχειρήσεις (1) ευρωζώνη (1) ιστολόγιο (1) καθηγητές (1) κοινωνία (1) λογοκρισία. ημιμάθεια (1) νέοι (1) νεοφυείς επιχειρήσεις (1) παραλογισμός (1) τοκογλυφία (1) υποκρισία (1) χρεοκοπία (1)

Google+ Followers

Η λίστα ιστολογίων μου

  • Syrigos trashes Kofitsa again -
    Πριν από 4 χρόνια
  • SUPERHOT - SUPERHOT http://superhotgame.com/ Genre:FPS Price:Αναμένεται Οι ανεξάρτητοι δημιουργοί παιχνιδιών τα τελευταία 6 χρόνια έχουν μπεί δυναμικά στον χώρο της β...
    Πριν από 2 χρόνια
  • Καλώς ήρθατε - Welcome - Σας καλωσορίζω όλους στο mtglibrary.blogspot.gr, ένα ιστολόγιο αφιερωμένο στο Magic: The Gathering όπου θα μαθαίνετε νέα σχετικά με το παιχνίδι. Ελπίζουμε ...
    Πριν από 5 χρόνια
  • EΥΧΕΣ 2014 - Μπαμπά... τί θα μου πάρεις την Πρωτοχρονιά; -Τα λεφτά που θα βγάλεις απο τα κάλαντα *ΚΑΛΕΣ ΓΙΟΡΤΕΣ * *ΠΟΛΛΑ 73* *Distanti e pur vicino* *fuoco di un camin...
    Πριν από 3 χρόνια